Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ιμπεριαλισμός. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ιμπεριαλισμός. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 15 Μαρτίου 2014

Οι εξελίξεις στην Ουκρανία ως αποδείξεις την επικίνδυνης όξυνσης της επιθετικότητας του Αμερικάνικου Ιμπεριαλισμού.

Επειδή οι εικόνες ενόπλων δίπλα από Ρωσικές σημαίες στην Κριμαία αλλά και οι εικόνες αναταραχής στις υπόλοιπες περιοχές της ανατολικής και νότιας Ουκρανίας, σε συνδυασμό με την προπαγάνδα των δυτικών ΜΜΕ - που είναι και η κυρίαρχη εκδοχή προπαγάνδας που διοχετεύεται στην χώρα μας  -μπορεί εύκολα να διαστρεβλώσει την αντίληψή μας για την πραγματικότητα, θα είχε ιδιαίτερη σημασία να ειπωθεί ξεκάθαρα το εξής: Οι εξελίξεις στην Ουκρανία αποτελούν μια ξεκάθαρη απόδειξη της επικίνδυνης έντασης της επιθετικότητας του Αμερικάνικου Ιμπεριαλισμού. Όσο κι αν ίσως δεν είναι άμεσα αντιληπτό εξ αρχής και κάτω από την πίεση που δημιουργεί ο καταιγιστικός - και σε ελάχιστη σχέση με την πραγματικότητα - ρυθμός της προπαγάνδας, οι ΗΠΑ επιτείθονται και η Ρωσία αμύνεται αυτή τη στιγμή στη σκακιέρα των Ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Στο βαθμό μάλιστα που δεν θα θεωρήσει κανείς ως "ουρανοκατέβατα" τα γεγονότα των τελευταίων μηνών στην Ουκρανία θα έχει την ευκαιρία ίσως να αντιληφθεί πως αυτές οι επιθετικές κινήσεις ετοιμάζονται εδώ και καιρό.

Θυμάται κανείς τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στην Ρωσία το 2011;

Διαδηλώσεις εναντίον του Πούτιν, Μόσχα, Δεκέμβρης 2011.
Οι διαδηλώσεις ξέσπασαν μετά τα αποτελέσματα των εκλογών που έγιναν στις 4 Δεκέμβρη του 2011 για τις 450 θέσεις που απαρτίζουν την Κρατική Δούμα. Αιτία αποτέλεσε το θεωρούμενο ως μεγάλο ποσοστό που εξέλαβε η "Ενωμένη Ρωσία", το κόμμα του Πούτιν δηλαδή. Οι καταγγελίες για εκλογική απάτη προκάλεσαν μια σειρά διαδηλώσεων κυρίως στη Μόσχα και το Λένινγκραντ που βαφτίστηκαν "Κίνημα για δίκαιες εκλογές". Παρά την πολιτική πολυσυλλεκτικότητα των κινητοποιήσεων, από κομμουνιστές και αναρχικούς μέχρι υπερεθνικιστές, την κοινωνική βάση των διαδηλώσεων αποτέλεσαν κυρίως τα μεσαία στρώματα τα οποία μετά από μια περίοδο κοινωνικής ανόδου και ευημερίας ένιωθαν τις πιέσεις την οικονομικής κρίσης του 2008 να γίνονται ολοένα και πιο έντονες.
Οι κινητοποιήσεις για "Δίκαιες εκλογές" προκάλεσαν αντιδιαδηλώσεις (κυρίως από την νεολαία του κόμματος του Πούτιν) οι οποίες βαφτίστηκαν "αντι-πορτοκαλί" διαδηλώσεις, καταφερόμενες ενάντια σε κινητοποιήσεις του στυλ "έγχρωμων επαναστάσεων" που έλαβαν χώρα σε μια σειρά από πρώην σοβιετικές χώρες την δεκαετία του 2000-2010, με την πιο γνωστή από αυτές να είναι η "πορτοκαλί επανάσταση" του 2004 στην Ουκρανία. Η αντιπαράθεση έφτασε στο αποκορύφωμά της στις 4 Φλεβάρη του 2012 οπότε και στη Μόσχα έλαβαν χώρα τόσο διαδήλωση του "Κινήματος για Δίκαιες Εκλογές" όσο και του "Αντι-πορτοκαλί κινήματος", οι οποίες παρά τους αντικρουόμενους αριθμούς που έδιναν διαδηλωτές και αστυνομία σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να θεωρηθούν λίγο πολύ ισοδύναμες και κινούμενες μεταξύ 100.000 και 150.000 διαδηλωτών.

Γιατί γίνεται αναφορά στις διαδηλώσεις αυτές;

Στις 3 Φλεβάρη του 2012 η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση, στην οποία ανέφερε πως είχε λάβει ένα σύνολο 1686 αναφορών για εκλογικές παρατυπίες. Από αυτές, οι 195 (11,5%) επιβεβαιώθηκαν μετά από έρευνα, το ένα τρίτο (584) υποστηρίχθηκε πως είχαν να κάνουν με ασάφειες του εκλογικού νόμου, και μόνον 60 θα μπορούσαν να έχουν με κάποιον τρόπο φαλκιδεύσει το εκλογικό αποτέλεσμα. Στις 4 Φλεβάρη, το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα της Ρωσικής Ομοσπονδίας ανακοίνωσε πως η πλειοψηφία των βίντεο που ισχυρίζονταν πως κατέγραφαν παρατυπίες σε εκλογικά τμήματα, ήταν τα ίδια κατασκευασμένα και απάτες.
Χωρίς κανείς να μπορεί να πει με βεβαιότητα ποιο ήταν το εύρος της εκλογικής "απάτης" και των παρατυπιών που παρατηρήθηκαν στις εκλογές της 4 Δεκέμβρη του 2011 (και μην ξεχνώντας τον τρόπο με τον οποίο αναδείχθηκε στην εξουσία ο Τζωρτζ Μπους ο νεότερος για την πρώτη του θητεία στον Λευκό Οίκο, αλήθεια, ποιος θυμάται τις "εκλογικές παρατυπίες" στη Φλόριντα αλλά και αλλού), οι συγκεκριμένες κινητοποιήσεις μπορούν να υποδείξουν κάποιες πραγματικότητες για την ρωσική κοινωνία. Από τη μια, η αυταρχικότητα του καθεστώτος Πούτιν σίγουρα δεν θα έκανε για κανέναν να αποτελεί έκπληξη ακόμα και μια εκτεταμένη νοθεία στις συγκεκριμένες εκλογές. Από την άλλη, το γεγονός πως πολλοί από τους ηγέτες των κινητοποιήσεων αποτέλεσαν προσωπικότητες που διακρίθηκαν επί καθεστώτος Γιέλτσιν δείχνει πως μεγάλο κομμάτι της αστικής τάξης στη Ρωσία εξακολουθεί να στηρίζεται σε δεσμούς και σχέσεις που δημιουργήθηκαν στην άμεση μετασοβιετική εποχή. Δεσμούς και σχέσεις που εμφανίζουν έντονο το στοιχείο της "εξάρτησης" από δυτικά κέντρα. Οι κατηγορίες για το "ανάλογο των έγχρωμων" επαναστάσεων στη Ρωσία μπορεί σε μικρό ή μεγάλο βαθμό να είχαν προπαγανδιστική χρήση και αξία. Αυτό δεν αναιρεί όμως το γεγονός πως οι αντιφάσεις στο εσωτερικό του Ρωσικού κεφαλαίου είναι κάτι περισσότερο από υπαρκτές.
Αδιαμφισβήτητη αποτελεί τέλος η συμμετοχή στις κινητοποιήσεις αριστερών και αντισυστημικών δυνάμεων. Τα αιτήματα για ακύρωση του αποτελέσματος των εκλογών, παραίτηση του προέδρου της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής Βλαντιμίρ Τσούρωφ, διεξαγωγή έρευνας για εκλογική απάτη, απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων, εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους κομμάτων της αντιπολίτευσης αλλά και νέες εκλογές το απεικονίζουν αυτό εν μέρει. Θέλει πάντα όμως μια προσοχή στο ποιο αίτημα σημαίνει τι, σε μια χώρα όπου μέχρι πρόσφατα πολλοί από τους ολιγάρχες που λεηλάτησαν τον πλούτο της χώρας βρίσκονταν στην φυλακή και από πολλούς - και σίγουρα την "Διεθνή Κοινότητα" θεωρούνταν πολιτικοί κρατούμενοι.
Έχει μια σημασία επίσης να σημειώσει κανείς πως η "Αντι-πορτοκαλί" διαδήλωση στις 4 Φλεβάρη έλαβε χώρα στο πάρκο του λόφου Ποκλόναγια, όπου και βρίσκονται μνημεία της νίκης των σοβιετικών στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Κι αυτό κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο το καθεστώς Πούτιν φαίνεται να εγκολπώνει, να επανανοηματοδοτεί και να χρησιμοποιεί το σοβιετικό παρελθόν στο σήμερα. Πράγμα που έχει τις αποτυπώσεις του και στην παρούσα κρίση στην Ουκρανία.
Συμπερασματικά, φαίνεται πως οι αντιφάσεις που αναπτύσσονται στα πλαίσια του Ρωσικού καπιταλισμού κάθε άλλο παρά ανύπαρκτες είναι. Αντίθετα, η οικονομική κρίση του 2008 και η υπερβολική εξάρτηση της Ρωσικής Οικονομίας από τις εξαγωγές πετρελαίου και ορυκτών πόρων ευρύτερα τις έχουν παροξύνει από το 2008 και μετά. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που φαίνεται κατά καιρούς να ανοίγουν την όρεξη των Αμερικανών και των δυτικών Ιμπεριαλιστών για λιγότερο ή περισσότερο συγκαλυμμένη παρέμβαση στα εσωτερικά της χώρας.

Οι βομβιστικές επιθέσεις στο Στάλινγκραντ.





Στις 29 και 30 Δεκέμβρη του 2013 έλαβαν χώρα βομβιστικές επιθέσεις στην πόλη του Στάλινγκραντ. Την 29η Δεκέμβρη, βομβιστής αυτοκτονίας πυροδότησε βόμβα στον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης (έχει καταγραφεί και σε βίντεο), σκοτώνοντας 18 ανθρώπους και τραυματίζοντας άλλους 44. Την επομένη, 30η Δεκέμβρη 2013, μια δεύτερη έκρηξη που προκλήθηκε από βομβιστή αυτοκτονίας έλαβε χώρα σε τρόλεϋ που διέρχονταν την περιοχή Ντζερζίνσκι της πόλης. Απολογισμός, 16 νεκροί και 41 τραυματίες.
Την ευθύνη για την επίθεση ανέλαβε η οργάνωση "Βιλαέτι του Νταγκεστάν", μια υποομάδα του "Εμιράτου του Καυκάσου". Δύο πράγματα θα είχε κάποιο νόημα να σημειωθούν σχετικά με τις συγκεκριμένες επιθέσεις πέρα από το γεγονός ότι στρέφονταν ενάντια - και συνάμα δικιολογούσαν τα υπέρογκα έξοδα για - την ασφάλεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Σότσι. Πρώτον, ότι στον έναν ή στον άλλο βαθμό η επίθεση ανήκει στην ίδια κατηγορία με σειρά τρομοκρατικών επιθέσεων στο Ρωσικό έδαφος με κοινό παρονομαστή τον ισλαμικό φονταμενταλισμό. Χρηματοδότηση και "επιτελική υποστήριξη" σε αυτά τα χτυπήματα παρέχουν σίγουρα οι μυστικές υπηρεσίες της Σαουδικής Αραβίας, με ότι μπορεί να σημαίνει αυτό για το ποιοι είναι οι συνεργάτες - αν όχι οι μέντορες - αυτών. Δεύτερον, ότι η έκκληση που απεύθυνε ο Ντμίτρι Γιάρος, αρχιεγκληματίας του ναζιστικού "Δεξιού Τομέα" που έχει πλέον επικηρυχτεί από τους Ρώσους, για κοινό αγώνα ενάντια στη Ρωσία ακριβώς σε τέτοιους ισλαμιστές φονταμενταλιστές απευθύνονταν. Δίπλα σε αυτούς πολεμούσε άλλωστε και ο Γιάρος στην Τσετσενία.

Η Ουκρανία και το αυριανό δημοψήφισμα στην Κριμαία.

Τα παραπάνω αποκτούν ιδιαίτερη σημασία αν τα θέσει κανείς στο πλαίσιο που δημιουργείται από τις εξελίξεις στην Ουκρανία. Για την χροιά και την σημασία τους έχουν ειπωθεί πολλά, τόσα μάλιστα που για όποιον τα παρακολουθεί στοιχειωδώς αποστασιοποιημένος να είναι σχετικά εύκολο να δει πέρα από την προπαγάνδα και να αντιληφθεί τις εξελίξεις στη χώρα ως αυτό που πραγματικά είναι. Ένα ένοπλο ακροδεξιό - νεοναζιστικό πραξικόπημα, υποστηριζόμενο και χρηματοδοτούμενο από τη Δύση. Ειδικότερη μνεία θα πρέπει ίσως να γίνεται στον ρόλο που έπαιξε και παίζει η Γερμανία και η δική μας Ε.Ε. μιας και φαίνεται να είναι και ο πιο τυχοδιωκτικός στην συγκεκριμένη ιστορία. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που ανάγκασε τον πρώην καγκελάριο της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ (η μετέπειτα θέση του σε Ρωσογερμανικό κονσόρτσιουμ κατασκευής του αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream δεν θα πρέπει επίσης να αμεληθεί), να πει ανοιχτά πως «οι εσφαλμένοι χειρισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ουκρανικό πρόβλημα οδήγησαν στην επικίνδυνη κρίση στην Κριμαία».
Εν όψει του αυριανού κρίσιμου δημοψηφίσματος στην Κριμαία λοιπόν, και εν αναμονή σημαντικών εξελίξεων, όσα λέγονται παραπάνω έχουν σαν κύριο στόχο το εξής. Να καταδείξουν την επιθετικότητα του Αμερικάνικου Ιμπεριαλισμού στην περιοχή της ευρύτερης πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Επιθετικότητα που έχει να κάνει με τους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς της με τη Ρωσία και έχει σαν στόχο την περιχαράκωση της τελευταίας και την αποτροπή της πιθανότητας να γίνει ανταγωνιστική σε επίπεδο διεθνών ανταγωνισμών. Αυτή η επιθετικότητα δεν ξεκίνησε με τις διαδηλώσεις του Euromaidan στην Ουκρανία ούτε και θα τελειώσει εκεί. Πέρασε όμως σίγουρα σε νέο επίπεδο και αναβάθμισε τους κινδύνους που διατρέχει η εργατική τάξη διεθνώς ακριβώς από την όξυνση της Ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας.
Σίγουρα δεν αποτελεί στόχο ο εξωραϊσμός του Ρωσικού Ιμπεριαλισμού, πολύ περισσότερο η υποστήριξή του, απλά σε περιπτώσεις τέτοιων αντιπαραθέσεων έχει μια σημασία να ξεκαθαριστεί ποιος είναι ο επιτιθέμενος και ποιος ο αμυνόμενος. Κι αυτό γιατί θα βοηθήσει στο να γίνει ξεκάθαρο προς τα που είναι πιο χρήσιμο να στραφούν κυρίαρχα - αν και ίσως όχι αποκλειστικά - τα βέλη της κριτικής και της εναντίωσης. Πρέπει λοιπόν να ειπωθεί ανοιχτά και ξεκάθαρα, στην παρούσα κρίση στην Ουκρανία, όπως αυτή φαίνεται να κορυφώνεται μέσα από το δημοψήφισμα για την τύχη της Κριμαίας, ο Δυτικός Ιμπεριαλισμός επιτίθεται και ο Ρωσικός αμύνεται! Όποιος δεν το αναγνωρίζει αυτό, δύσκολα θα καταφέρει να τοποθετηθεί σωστά στις ευρύτερες εξελίξεις.

Κυριακή 16 Φεβρουαρίου 2014

Για τις εξελίξεις στην Ουκρανία

Εικόνα των κινητοποιήσεων στο Κίεβο (από en.wikipedia.org)
Πάνω από δύο μήνες έχουν περάσει από την 21η Νοέμβρη 2013 οπότε και ξεκίνησαν οι κινητοποιήσεις στη χώρα. Κινητοποιήσεις που έχουν οδηγήσει στην σημαντικότερη κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα στην σύγχρονη ιστορία της - από την ανεξαρτητοποίηση της μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ το 1991 - ξεπερνώντας ακόμα και εκείνη της αποκαλούμενης "πορτοκαλί επανάστασης" το 2004. Υπό το όνομα Euromaidan - δηλαδή "Ευρωπλατεία" - έχουν οδηγήσει τα πράγματα σε τέτοια όξυνση που πλέον όλα τα ενδεχόμενα για το μέλλον της Ουκρανίας να φαντάζουν ανοιχτά1
Σε ένα σύνθετο κοινωνικό περιβάλλον - για εθνολογικούς, ιστορικούς, πολιτισμικούς αλλά και γεωγραφικούς λόγους - και στο υπόβαθρο που διαμορφώνει η επιδεινούμενη οικονομική κατάσταση της χώρας, οι τοποθετήσεις και οι προβλέψεις σίγουρα δεν είναι ούτε εύκολες, ούτε ασφαλείς. Οργανωμένες πολιτοφυλακές κι από τις δύο πλευρές, κρίσιμη γεωστρατηγική θέση της χώρας και υπολογίσιμο πληθυσμιακό και οικονομικό μέγεθος είναι σίγουρα παράγοντες που προσδίδουν στις εξελίξεις ευρύτερη σημασία από την τοπική τους όμως, και καθιστούν αναγκαία την απόπειρα τοποθέτησης - έστω με επιφυλάξεις. Πόσο μάλλον για την αριστερά, σε μια περίσταση στην οποία η κάθοδος των μαζών στο δρόμο δεν την περιλαμβάνει καν στο κάδρο - σε αντίθεση με τους φασίστες2 - και συνεπώς το απλοϊκό σχήμα "φωνή λαού - οργή θεού" δεν βρίσκει εύκολα γραμμικές αποτυπώσεις, αλλά - αντίθετα - θα μπορούσε να οδηγήσει σε εσφαλμένες τοποθετήσεις και συμπεράσματα(χαρακτηριστική ως προς αυτό είναι η υπογραφή του Ζίζεκ σε κείμενο διανοουμένων που στηρίζουν τις κινιτοποιήσεις3).

Το ιστορικό υπόβαθρο


Κοινοπολιτεία Πολωνίας - Λιθουανίας
Τόσο στην πορεία συγκρότησής του όσο και στο παρόν, ο Ουκρανικός κοινωνικός σχηματισμός εμφανίζει μια σειρά ιδιομορφιών που του προσδίδουν ιδιαίτερη ετερομορφία και ως εκ τούτου αστάθεια. Πέραν της αναφοράς στους Ρως του Κιέβου και στο βασίλειό τους ως προπατόρων τους, ο βόρειος σύγχρονος γεωγραφικός χώρος της Ουκρανίας από το 1132 κι έπειτα - διάλυση του βασιλείου των Ρως του Κιέβου - περνά διαδοχικά υπό Μογγολική, Πολωνική και Λιθουανική κατοχή τα επόμενα 500 χρόνια με κοζάκικες στρατιές να δραστηριοποιούνται στις ανατολικές περιοχές της - ελέγχοντάς τες σε μεγάλο βαθμό - από το τελευταίο τέταρτο του 16ου αιώνα κι έπειτα. Οι τελευταίοι εξεγέρθηκαν εναντίον της Κοινοπολιτείας Πολωνίας-Λιθουανίας το 1648 δημιουργώντας προσωρινά μια κοζάκικη ηγεμονία (Hetmanate) η οποία μπροστά στις επιλογές της υποταγής στην Πολωνία, της συμμαχίας με την Οθωμανική αυτοκρατορία και της συμμαχίας με την Τσαρική Ρωσία επέλεξε την τελευταία. Ενσωματώθηκε και επίσημα σε αυτήν τελικά το 1654 με την συνθήκη του Περεγιασλάβ (Pereyaslav). 
Κοζάκικη Ηγεμονία (Hetmanate)
Ο ρωσοπολωνικός πόλεμος που ακολούθησε έληξε το 1667 και είχε σαν αποτέλεσμα την διάλυση του Πολωνικού βασιλείου και τον διαμελισμό του ανάμεσα σε Ρωσία, Πρωσία και Αυστροουγγαρία, με την τελευταία να προσαρτά τη Γαλικία - τη σημερινή δυτική Ουκρανία. 
Σε ότι αφορά το κομμάτι της Κριμαϊκής χερσονήσου και την ευρύτερη περιοχή της νότιας Ουκρανίας, μετά τις Μογγολικές κατακτήσεις (Χρυσή Ορδή), το διάστημα 1441-1783 υπήρξε με αυτόνομη μορφή ως Χανάτο της Κριμαίας (Crimean Khanate) αποτελώντας επί της ουσίας προτεκτοράτο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ιδρυμένο από Μογγολικές φυλές (οι μετέπειτα Τάταροι) που εγκατέλειψαν την νομαδική ζωή, άκμασε κατά περιόδους. Εξασθενημένο από εσωτερικές διαμάχες και από Κοζάκικες επιθέσεις, προσαρτήθηκε τελικά στη Τσαρική Ρωσία από τη "Μεγάλη"  Αικατερίνη το 1783 ως Κυβερνείο της Ταυρίδας.
Το "Χανάτο" (Khanate) της Κριμαίας
Οι έντονοι πολιτικοί, θρησκευτικοί και στρατιωτικοί ανταγωνισμοί ολόκληρης αυτής της περιόδου δεν καταλάγιασαν παρά μόνο στις αρχές του 19ου αιώνα ο οποίος και βρίσκει το σημερινό γεωγραφικό χώρο της Ουκρανίας ως κομμάτι της Τσαρικής Ρωσίας - πλην της Γαλικίας που παραμένει υπό Αυστροουγγρική κυριαρχία. Από την περίοδο της "Ουκρανικής ενοποίησης" - πλην Γαλικίας - υπό ρωσική κυριαρχία επί "Μεγάλης Αικατερίνης"- και με ενθάρρυνση της τελευταίας - υπάρχει σημαντική εισροή στην περιοχή μεγάλου αριθμού Γερμανών αποίκων με σκοπό την αραίωση των τουρκογενών πληθυσμών του νότου αλλάζοντας έτσι τη δημογραφική σύνθεση της περιοχής. Αλλαγή η οποία συνεχίστηκε σε όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα αυτή τη φορά με την αναχώρηση πληθυσμών προς εποικισμό της Σιβηρίας και της Κεντρικής Ασίας (περίπου 1,6 εκατομμύριο γηγενείς Ουκρανοί καθ' όλη τη διάρκεια του αιώνα). Σ' αυτόν τον αιώνα υπήρξε και η ανάπτυξη των πρώτων εθνικιστικών και σοσιαλιστικών κινημάτων στην περιοχή με τα πρώτα να αναπτύσσουν το κέντρο της δραστηριότητάς τους στην Γαλικία, λόγω της σχετικά πιο φιλελεύθερης πολιτικής κατάστασης στην Αυστροουγγαρία σε σχέση με την Τσαρική Ρωσία.

Η Ουκρανία στον 20ο αιώνα



Το ξέσπασμα του πρώτου παγκοσμίου πολέμου θα βρει τους Ουκρανούς να μάχονται τόσο με τη μεριά της Αυστροουγγαρίας και των Κεντρικών Δυνάμεων όσο και με τη μεριά της Ρωσίας και την Αντάντ. Έτσι, 3,5 εκατομμύρια Ουκρανών πολέμησαν για τον τσαρικό Αυτοκρατορικό στρατό και 250.000 για τον στρατό της Αυστροουγγαρίας. Κατά τη διάρκεια του πολέμου οι αρχές της Αυστροουγγαρίας συγκρότησαν την "Ουκρανική Λεγεώνα" και την έριξαν στην αντιπαράθεση με την Αυτοκρατορική Ρωσία. Αυτή η Λεγεώνα αποτέλεσε την μαγιά από την οποία προέκυψε ο "Ουκρανικός στρατός της Γαλικίας" ο οποίος πολέμησε τόσο τους Μπολσεβίκους όσο και τους Πολωνούς κατά την περίοδο που ακολούθησε τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (1919-1923).


Η Ουκρανία το 1918


Με το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου τόσο η Ρωσική όσο και η Αυστροουγγρική αυτοκρατορία είχαν καταρρεύσει. Η Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 επικράτησε και επαναναδυόταν ένα κίνημα ανεξαρτησίας με έντονα το Κομμουνιστικά χαρακτηριστικά. Την περίοδο 1917-1920 πολλά διαφορετικά Ουκρανικά κράτη υπήρξαν παρωδικά. 
Η Ουκρανία τον Μάρτη του 1919
Η Σοβιετική Δημοκρατία της Ουκρανίας και η Ουκρανική Λαϊκή Δημοκρατία στις περιοχές της πρώην Ρωσικής αυτοκρατορίας και η Λαϊκή Δημοκρατία της Δυτικής Ουκρανίας και η Δημοκρατία του Hutsul. Σ΄ αυτό το σκηνικό ξέσπασε ο εμφύλιος πόλεμος, κατά τη διάρκεια του οποίου στον νότο της Ουκρανίας αναπτύχθηκε το αναρχικό κίνημα του "Μαύρου Στρατού" υπό τον Νέστορ Μάχνο.
Η Ουκρανία τον Νοέμβρη του 1919







Η Ουκρανία τον Μάρτη του 1920
Η Λαϊκή Δημοκρατία της Δυτικής Ουκρανίας ηττήθηκε από την Πολωνία στον Ουκρανοπολωνικό πόλεμο και έπαψε να υφίσταται. Οι πολωνοί με τη σειρά τους όμως ηττήθηκαν από τον Κόκκινο Στρατό στην επίθεση που εξαπέλυσαν προς το Κίεβο.
Η Ουκρανία τον Ιούνη του 1920
 Σύμφωνα με την Συνθήκη της Ρήγας που συνήφθει μεταξύ των Πολωνών και των Σοβιετικών, η δυτική Ουκρανία ενσωματώθηκε στην Πολωνία η οποία με τη σειρά της αναγνώρισε την Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Ουκρανίας τον Μάρτη του 1919.
Η Ουκρανία τον Αύγουστο του 1920
Με την εγκαθίδρυση της σοβιετικής εξουσίας στην Ουκρανία, η χώρα έχασε περίπου το μισό της έκτασης που διεκδικούσε για λογαριασμό της. Η ανατολική Γαλικίακαι η Βολυνία πέρασαν υπό τον έλεγχο της Πολωνίας, οι βάλτοι του Πριπιάτ παραχωρήθηκαν στη Λευκορωσία, κάποιες βορειοανατολικές περιοχές της στη Ρωσία, Δυτικά του Δνείστερου δημιουργήθηκε η Μολδαβική αυτονομία, η Μπουκοβίνα προσαρτήθηκε στην Ρουμανία και τα εδάφη της "Καρπαθιακής Ρουθηνίας" παραχωρήθηκαν - ύστερα από παρέμβαση των ΗΠΑ - στην νεοσυσταθείσα Τσεχοσλοβακία. Η Σοβιετική Δημοκρατία της Ουκρανίας συμμετείχε το 1922 στην ίδρυση της ΕΣΣΔ.
Τα εδάφη της Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Ρωσίας το 1922
Η ανατολική Γαλικία και η Βολυνία επαναπροσαρτήθηκαν στην ΣΣΔΟ μετά την εισβολή των ναζί στην Πολωνία και την διάλυση της τελευταίας στη βάση του συμφώνου Μολότωφ-Ρίμπεντροπ. Κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, παρά το γεγονός πως η συντριπτική πλειοψηφία του ουκρανικού λαού πολέμησε με τον Κόκκινο Στρατό και τη Σοβιετική Αντίσταση λυσσαλέα τους ναζί, στα εδάφη της Δυτικής Πολωνίας δημιουργήθηκαν ένοπλες ομάδες που πολέμησαν είτε ανοιχτά (Ουκρανικός Απελευθερωτικός Στρατός) είτε συγκαλυμμένα (Ουκρανικός Αντάρτικος Στρατός) στο πλευρό των ναζί. Κομμάτι του πληθυσμού της Δυτικής Ουκρανίας που μόλις το 1939 είχε προσαρτηθεί στην ΕΣΣΔ χαιρέτησε τους ναζί ως απελευθερωτές. Στην επέτειο των 300 χρόνων της Συνθήκης του Περεγιασλάβ, το 1954, παραχωρήθηκε στην Ουρανία η Χερσόνησος της Κριμαίας ως δώρο για "την αρμονική συνύπαρξη τριών αιώνων. Σ' αυτήν την έκταση την βρήκε και η ανεξαρτητοποίησή της το 1991.

Η σύγχρονη Ουκρανία

Με την διάλυση της ΕΣΣΔ, η Ουκρανία αποτελούσε τη δεύτερη τη τάξη οικονομία της ένωσης μετά από αυτήν της Ρωσίας. Ενδεικτικό για το ειδικό της βάρος είναι το γεγονός πως το ΑΕΠ της ήταν τετραπλάσιο αυτού της τρίτης σε κατάταξη Σοβιετικής Δημοκρατίας. Η αγροτική της παραγωγή αποτελούσε περισσότερο από το 1/4 της Σοβιετικής αγροτικής παραγωγής. Η κτηνοτροφική της παραγωγή προμήθευε με σημαντικές ποσότητες το σύνολο της Ένωσης. Έχοντας επίσης μια αρκετά διαφοροποιημένη βιομηχανική παραγωγή (ορυχεία εξόρυξης άνθρακα, χαλυβουργία κλπ) προμήθευε τις υπόλοιπες χώρες της Ένωσης με μηχανολογικό εξοπλισμό. 
Για περίπου μια δεκαετία στη συνέχεια, η Ουκρανία γνώρισε ρυθμούς ανάπτυξης που άγγιζαν ακόμη και το 7%. Το 2008 όμως, εξαιτίας της πτώσης των διεθνών τιμών του χάλυβα - το κύριο εξαγωγικό προϊόν της χώρας - αλλά και της έκθεσης της χώρας στη διεθνή οικονομική κρίση αυτή η περίοδος έλαβε τέλος. Το 2009, μετά από συμφωνία που προηγήθηκε τον Νοέμβρη του 2008 με το ΔΝΤ αλλά "κόλλησε" λόγω της μη εμπέδωσης των μεταρρυθμίσεων που ζητούσε το ΔΝΤ η οικονομία της συρρικνώθηκε κατά 15% - ανάμεσα στις χειρότερες οικονομικές επιδόσεις παγκοσμίως. Μετά από συμφωνία με τη Ρωσία που της προσέφερε χαμηλότερες τιμές φυσικού αερίου - με αντάλλαγμα την επέκταση της ενοικίασης από την τελευταία της ναυτικής βάσης της στην Κριμαία - και νέα συμφωνία χρηματοδότησης με τον ΔΝΤ τον Απρίλη και τον Αύγουστο του 2010 αντίστοιχα, η χώρα επανήλθε σε τροχιά ασταθούς ανάπτυξης το 2010 και το 2011, ανάπτυξη που βασίστηκε κυρίως στις εξαγωγές. Νέες επιπλοκές με το ΔΝΤ λόγω του μη προχωρήματος μεταρρυθμίσεων στις αρχές του 2011 οδήγησαν τελικά τη χώρα ξανά στην ύφεση από το δεύτερο εξάμηνο του 2012 και μετά(4).

Μπορεί η Ουκρανία να θεωρηθεί ως ενιαίος κοινωνικός σχηματισμός;

Η σκιαγράφηση της ιστορικής πορείας μέσα από την οποία έφτασε στο σήμερα η Ουκρανία πέρα από την αξία της ως τέτοια, αποκτά επιπλέον σημασία για έναν επιπλέον λόγο. Σε αντίθεση με τις εξεγέρσεις τόσο στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου αλλά και διεθνώς τα τελευταία χρόνια (Αραβική Άνοιξη, Βραζιλία, Τουρκία) στην Ουκρανία υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση. Ο πληθυσμός της ΔΕΝ αυξάνεται και δεν έχει το ίδιο δημογραφικό δυναμικό με τις υπόλοιπες χώρες που αναφέρθηκαν. Ενδεικτικό για αυτό το γεγονός είναι το ότι στην Τουρκία η μέση ηλικία του πληθυσμού βρίσκεται στα 29 έτη, ενώ στην Ουκρανία βρίσκεται στα 40 και βαίνει αυξούμενη. Αυτό το γεγονός κάνει τις επιπτώσεις των οικονομικών εξελίξεων στην κοινονικοπολιτικές εξελίξεις λιγότερο σημαντικές και υποδεικνύει συνεπώς ότι τα αίτια είναι αν όχι βαθύτερα, τουλάχιστον διαφοροποιημένα..
Με βάση τα παραπάνω, ο διπλανός χάρτης δίνει μια αρκετά γλαφυρή εικόνα της κατάστασης που επικρατούσε στην Ουκρανία τον Γενάρη του 2014 (εικόνα από την Washington Post5). Στην εικόνα εμφανίζονται οι περιοχές στις οποίες πλειοψήφησε το "Κόμμα των περιοχών" στις εκλογές του 2010 του σημερινού πρωθυπουργού Βίκτορ Γιανούκοβιτς (φιλορώσος) σε αποχρώσεις του μπλε. Επίσης εμφανίζονται οι περιοχές στις οποίες πλειοψήφησαν φιλοευρωπαϊκες δυνάμεις σε αποχρώσεις του ροζ και του πορτοκαλί. Με κεραμιδί διαγράμμιση εμφανίζονται οι περιοχές στις οποίες υπήρξαν μαζικές διαδηλώσεις, ενώ με μαύρη διαγράμμιση οι περιοχές όπου διάφορα κυβερνητικά κτίρια καταλήφθηκαν από τους διαδηλωτές.
Ορισμένες επισημάνσεις πάνω στο τι απεικονίζει ο χάρτης έχουν κάποια σημασία. Πρώτον το γεγονός ότι ο πολιτικός διαχωρισμός της Ουρανίες σχεδόν στη μέση έχει πέρα από γεωγραφική συνοχή (νοτιοανατολική και βορειοδυτική) και εθνολογικό - γλωσσολογικό υπόβαθρο. Στις περιοχές όπου πλειοψήφησε ο Γιανούκοβιτς υπάρχει κατά πλειοψηφία ρωσόφωνος πληθυσμός, ενώ στις περιοχές που πλειοψήφησε η φιλοευρωπαϊκή αντιπολίτευση υπάρχει κατά πλειοψηφία ουκρανόφωνος πληθυσμός. Σε ότι έχει να κάνει με την αντιπολίτευση - δεύτερον - πρέπει να σημειωθεί το γεγονός ότι διαιρείται σε περισσότερα του ενός κόμματα ανάμεσα στα οποία βρίσκεται και το νεοναζιστικό Svoboda (Ελευθερία). Τα αποτελέσματα των τελευταίων βουλευτικών εκλογών (28 Οκτώβρη 2012) είναι αρκετά διαφοροποιημένα τόσο σε σχέση με τις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές όσο και με τις προεδρικές εκλογές του 2010 φανερώνοντας με αυτόν τον τρόπο την έντονη ρευστότητα που χαρακτηρίζει το πολιτικό σκηνικό της χώρας. Ενδεικτικά τα ποσοστά ήταν: 
Κόμμα των περιοχών (Μίκολα Αζάροφ)                         30,0% από 34,4% και 175 έδρες 
"Πατρίδα" (Γιούλια Τιμοσένκο)                              25,54% από 30,7% και 102 έδρες
UDAR (Βιτάλι Κλίτσκο)                                      13,96% από 0% και 40 έδρες
Κομμουνιστικό Κόμμα (Πέτρο Σιμονένκο)                      13,18% από 5,39% και 32 έδρες
Svoboda (Όλεγ Τιάχνιμποκ)                                  10,44% από 0,76% και 38 έδρες6
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο που προκύπτει από τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών του 2013 είναι η ανησυχητική άνοδος των φασιστών (με 10,44% από 0,76% ). Η άνοδος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ουκρανίας είναι κι αυτήν σημαντική αλλά ο συντηρητισμός της κοινωνικής και πολιτικής του πρακτικής του στερούν ενεργή κοινωνική δυναμική και συνεπώς δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί αντιστάθμισμα στην άνοδο των φασιστών. Ενδεικτικό ως προς το τελευταίο είναι το γεγονός ότι αν και αντιτιθέμενο στον πρόεδρο Γιανούκοβιτς κάλεσε τον κόσμο του να μην κατέβει στις κινητοποιήσεις των τελευταίων μηνών, ενώ αρκετές φορές έχει στηρίξει στη Ράντα (ουκρανικό κοινοβούλιο) προτάσεις του κυβερνώντος "Κόμματος των περιοχών", παρά το γεγονός ότι διακηρυκτικά απορρίπτει την συνεργασία με οποιοδήποτε άλλο κόμμα με το αιτιολογικό " αγεφύρωτων ιδεολογικοπολιτικών διαφορών".
Τέλος φαίνεται να υπάρχει και κοινωνικοοικονομική διαφοροποίηση των "δύο Ουκρανιών" με βάση τα όσα απεικονίζονται στον ακόλουθο πίνακα.
Στοιχεία των περιφερειών της Ουκρανίας ανάλογα με τα αποτελέσματά τους στις προεδρικές εκλογές του 2010
Επαρχίες με >70% υπέρ του Γιανούκοβιτς
Επαρχία (Oblast)
Πληθυσμός
Έκταση
εισόδημα
Kharkiv
2.733.694
31.415
3.122
Luhansk
2.246.884
26.684
3.497
Donetsk
4.356.292
26.517
3.901
Zaporizhia
1.877.200
27.180
3.287
Odessa
2.392.487
33.310
3.041
Crimea
1.973.185
26.100
2.991
Sevastopol
379.200
864
3.110
Mykolaev
1.170.966
24.598
3.242
Σύνολο
17.129.966
196.632

Επαρχίες με πλειοψηφία Γιανούκοβιτς
Kherson
1.126.000
28.461
2.593
Dnipropetrovsk
3.476.200
31.914
3.459
Σύνολο
4.593.200
60.375

Σύνολο Επαρχιών υπέρ Γιανούκοβιτς
21.723.166
257.007

Επαρχίες με >70% υπέρ της αντιπολίτευσης
Επαρχία (Oblast)
Πληθυσμός
Έκταση
εισόδημα
Rivne
1.158.295
20.047
3.026
Lviv
2.537.710
21.833
2.962
Ivano-Frankivsk
1.381.700
13.900
2.901
Volyn
1.036.891
20.144
2.788
Vinnytsia
1.691.061
26.513
2.885
Ternopil
1.107.294
13.823
2.505
Σύνολο
8.912.951
116.260

Επαρχίες με πλειοψηφία υπέρ της αντιπολίτευσης
Chernivtsi
904.423
8.097
2.653
Khmelnytsky
1.367.892
20.645
2.816
Zhytomir
1.266.938
29.832
2.760
Kiev Oblast
1.725.082
28.131
3.474
Kiev
2.847.200
839
5.238
Chernihiv
1.156.609
31.865
2.656
Sumy
1.221.386
23.834
2.925
Poltava
1.544.085
28.748
3.182
Cherkasy
1.335.064
20.900
2.867
Kirovohrad
1.057.951
24.588
2.809
Zakarpattia
1.241.887
12.777
2.729
Σύνολο
15.688.499
230.265

Σύνολο Επαρχιών υπέρ Αντιπολίτευσης
24.601.450
346.516

Η έκταση είναι σε τετραγωνικά χιλιόμετρα και το εισόδημα είναι κατά κεφαλήν σε ουκρανικά Hryvna. Επίσης τα στοιχεία είναι από την τελευταία χρονιά για την οποία ήταν διαθέσιμο, χρονιά που δεν είναι ίδια από περιοχή σε περιοχή, συνεπώς είναι ενδεικτικά και όχι απόλυτα

 Έτσι το ρωσόφωνο, πιο "ήρεμο" τους τελευταίους μήνες κομμάτι - είναι συνάμα πιο αναπτυγμένο και εύπορο οικονομικά. Περιλαμβάνοντας την ανθρακοφόρο κοιλάδα του Ντόνετσκ - κέντρο της χαλυβουργικής και εξορυκτικής βιομηχανίας της χώρας - καθώς και μερικές από τις πιο εύφορες περιοχές της - οι περιοχές στις όχθες του ποταμού Δνείπερου νοτίως του Κιέβου - αποτελεί πιο σημαντική οικονομικά ενότητα από το υπόλοιπο - ουκρανόφωνο - μισό στο οποίο έχουν κυρίως αναπτυχθεί οι κινητοποιήσεις. Αυτά τα στοιχεία απεικονίζονται και στο υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα της περιοχής. Σημασία έχει επίσης και το γεγονός της γειτνίασης με τη Ρωσία μιας και η εξαγωγές της χώρας - και συνεπώς και η οικονομία της - προσανατολίζονται σε μεγάλο ποσοστό προς αυτήν (όπως επίσης από την Ρωσία εξαρτάται κυρίως η οικονομία της χώρας για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών). Ακόμα ένα στοιχείο που έχει την σημασία του ίσως, τέλος, είναι το γεγονός πως το ρωσόφωνο κομμάτι είναι πιο πυκνοκατοικημένο, με μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού να συγκεντρώνεται σε αστικές περιοχές.

Συμπερασματικά

Φαίνεται λοιπόν πως στην Ουκρανία - και στο έδαφος των αντιθέσεων που περιγράφηκαν παραπάνω - σε συνθήκες επιδείνωσης του βιοτικού επιπέδου μεγάλων κομματιών των εργαζόμενων τάξεων λαμβάνει χώρα μια διελκυστίνδα μεταξύ Ιμπεριαλιστών. Από την μια μεριά η Ρωσία που επιδιώκει να την εντάξει στην Ευρασιατική Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) κι από την άλλη μεριά οι ΗΠΑ(7) και η ΕΕ (Γερμανία επί της ουσίας) που στόχο έχουν την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουκρανίας και ΕΕ.
Στα πλαίσια παρόμοιων κινήσεών της το τελευταίο διάστημα (πραξικόπημα στην Αίγυπτο, Βενεζουέλα) η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν διστάζει να αιματοκυλήσει ακόμα μια χώρα ενισχύοντας τα πιο αντιδραστικά στοιχεία στο εσωτερικό της (τους νεοναζί στην προκειμένη περίπτωση). Το τραγικό για τον λαό της Ουκρανίας είναι πως από την άλλη πλευρά βρίσκεται η αντιδραστική Ρωσία του Πούτιν. 
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο όμως είναι η επιρροή των φασιστών. Όποιος κι αν κερδίσει τη διελκυστίνδα το σίγουρο είναι πως θα βγουν ενισχυμένοι τόσο αριθμητικά όσο και με μεγαλύτερη εμπειρία σε επίπεδο πρακτικών στο δρόμο ενισχύοντας έτσι συνολικά την δυναμική τους.
Έτσι, σε αντιδιαστολή με απλοϊκές αντιλήψεις που μπορεί να θεωρούν πως οι κινητοποιήσεις μαζών - "υποκινούμενες" - μπορούν να προκύψουν με ένα "πάτημα του κουμπιού" από μεριάς ιμπεριαλιστών ή οποιουδήποτε άλλου, στην Ουκρανία φανερώνεται κάτι πιο σύνθετο. Το πως οι δυνάμεις της αστικής τάξης μπορούν να προσεταιρίζονται, να ενσωματώνουν και τελικά να χρησιμοποιούν για λογαριασμό των δικών τους συμφερόντων τα εργαζόμενα στρώματα. Αυτό που αποδεικνύεται για μια ακόμα φορά στην Ουκρανία είναι η σημασία της οργανωμένης πολιτικής παρουσίας και παρέμβασης της εργατικής τάξης για τον εαυτό της. Εν τη απουσία της, η εξαθλίωση ευρύτερων εργαζόμενων στρωμάτων μπορεί όχι απλά να μην οδηγήσει με έναν μεταφυσικό τρόπο από μόνη της σε άνοδο της συνείδησης των εργαζομένων δίνοντας έτσι κινητοποιήσεις, αλλά αντίθετα μπορεί να ανοίξει το έδαφος για την επέκταση της πολιτικής επιρροής των φασιστών. 
Template developed by Confluent Forms LLC; more resources at BlogXpertise